ekspertiz sertifikaları

TOBB Otomotiv Kurumu Meclis Üyesi Rasim Hazar Röportajı

Yeni yasa bizi zor durumda bırakacak, ama güzel yanları da var.

Ben 42 yıllık galericiyim. Hem devlet memurluğu, hem oto galericiliğini ikisini bir arada götürdüm. 1992 yılında devlet memurluğunu bıraktım, fiilen emekli oldum, 1992 yılında çarşımızın inşaatı ve imarı da bitmişti. Siyasetten gelen bir kişi olduğum için 92 yılında buranın başkanı oldum, 25 yıl oldu. Başkan olduğum zaman giriş, çıkış yolumuz yoktu. Tüm belediye başkanlarıyla uyumlu çalıştım. Daha önce burada, 214 tane dükkan vardı, Otokoop çarşısının yer alanı 63 dönümdür. Burada 700 kişi oto galericilik yapmakta. Bu kadar kişi 214 tane dükkana nasıl sığıyor diye soracak olursanız, 210 tane dükkan içerisinde, her dükkanda 3 tane 5 tane esnaf arkadaş var. Vatandaş emekliye ayrılmış, bağını bahçesini satmış, rahat bir iş olduğu için herkes galericilik mesleğini tercih etmiş. 42 yıl önce galericiliğin bir saygınlığı vardı. Galeriye vatandaş geldiği zaman, göğsümüzü gere gere araç satabiliyorduk. Ama son 10-15 yıl içerisinde galericiler epey çoğaldı. 1975 yılında galericiliğe başladığım zaman Bursa’da 7 tane oto galerici vardı. Biz o zaman taşra illerinden dökük araba getirip satıyorduk, para kazanıyorduk. Eskiden galericilik mesleği zordu. Galeride bir araba satacağımız zaman ya alıcının bize tam güvenmesi gerekiyordu ya da kaportacıya boyacıya, tamirciye götürüyorduk. Şimdi bizim dışımızda kayıt dışı bu işi yapan 4000 tane oto galerici var. Her zaman söylüyorum, Maliye Bakanına da söyledim, bina altında, yollarda, orada burada bu işi yapanlar var. Bu işi bizim dışımızda yapan insanları men etmeniz için ne yapabiliriz. Daha önceki Maliye Bakanı ile yaptığımız toplantıda bize Maliye Bakanı o zaman demişti ki; “ben size yetki belgesi vereceğim, yetki belgesini vermek için mesleğe bir standart getireceğiz, onu yapanlar yapmayanlar belli olsun” dedi. Biz de tamam yasayı çıkartın dedik. Ne istiyorsanız, nasıl bir vergi istiyorsunuz? biz o vergiyi size ödeyelim dedik. Mutabık kaldık. Ama şöyle bir yasa çıkardılar, bir vatandaş yılda üzerine 3 araba alabilir, 3 araba dışında olan araçlar kayıt dışı sayılır, vergi mükellefi olur o kişi de vergiye tabi olur denildi. Ben o zaman dedim ki sayın Bakanım siz böyle yapıyorsunuz ama art niyetli insanlar var, siz 3 araba dediğiniz zaman, bu sefer vatandaş ne yapacak, annesi üzerinden 3, babası üzerinden 3, dayısı, yengesi, halasının derken 50 araç oluyor. Şimdi aynı dediğimiz gibi oldu. Şimdi bizim ve bazı sivil toplum kuruluşlarının uğraşı ile yeni çıkacak yasa bunu tamamen dışlıyor. Sil baştan kesiyor. Neden baştan kesiyor, bu işi yapan da yapmayan belli olsun diye. Galericilik bir meslek olsun diyor. Eski itibarına tekrar bürünsün diye yasa hazırlandı. Zorlu bir geçiş dönemi yaşanacak. Burada ekspertizlere büyük sorumluluk düşüyor. Yeni çıkan yasa da ben ikinci el satmış olduğum bir araca 6 ay garanti vereceğim. Şimdi Türkiye’de düşünebiliyor musunuz, hangi ikinci el araca güvence verilebilir?

Daha önce aracı alacağımız zaman kaportacıya, boyacıya, tamirciye gösteriyorduk, şimdi bu yükü üzerimizden ekspertizlere attık. O zamanki çekmiş olduğumuz zahmet neydi; biz araç alırken anlaşmalı olduğumuz kaportacı, boyacı tamirciye arabayı götürüyorduk, arabayı gözden geçiriyorlardı, gördüklerini söylüyordu, biz de ona göre satıyorduk. Şu anki durum öyle değil. Biz aracı satarken, hangi kaportacıya boyacıya arabayı gönderiyorsak gönderelim, hepsi bizim arabaya çamur attı. Bizim burdan 3000 kilometrelik gönderdiğimiz araca da çamur attı. Neden çamur attı. Aynı araç onda da var. Bir de kaça aldın diye fiyat soruyor. Oooo çok pahalı almışsın diyor sonra. Sen bu arabanın fiyatına karışma kardeşim, sadece kaportasına boyasına bak, dediğin zaman muhakkak arabaya bir çamur atıyorlar. 3000 kilometre olan bir araca komple boya dediler. Ve bu nedenle de kaportacılar, boyacılar bizden fazla bu işi yapıyorlar. Neden yapıyorlar? Vatandaş onlara daha çok güveniyor.

Bizim çarşımızda 210 dükkan var. 700 kişi bu işi yapan var. Ama oto açık pazarlarında, pazar günü gittiğin zaman 2500-3000 tane araba var. 3000 kişi bu işi kayıt dışı yapan var. Vatandaşa diyorum ki, çarşımızdan bir araç aldığımız zaman burada muhatabınız var. Muhatap galeridir. Son zamanlarda kilometre düşüklüğü başladı Türkiye’de. Arabanın kilometresi düşürülmüş mü, götürüp arabayı adamın başına pat koyuyorsun. Mahkemeye verebiliyorsun. Daha önce kilometre düşüklüğünden mahkeme ceza vermiyordu, şu anda ceza veriyor artık. İkincisi kilometre düşüklüğü olan aracı almak istemiyor musun, arabayı geri alacaksın kardeşim. Böyle olan olaylarda kişi art niyetli ise o zaman devreye yönetim giriyor başkan giriyor. Ben yönetim olarak çağırıyorum arabayı satan kişiyi, yönetimi topluyorum, kişinin buradaki olan mağduriyetini gideriyoruz. Giderdik de zaten. Halen de gideriyoruz.

Oto açık pazarından araba aldın. Pazar günü açık orası. Bir resmi kurum değil. Resmiyeti yok, hiç bir şeyi yok. Dolandırıldın Pazartesi günü kime gideceksin, hiç bir merci yok. Zaten son aylarda İstanbul’da Rent a Car’lardan kiralanan araçlar oto açık pazarına götürülüp satılıyor. Benim kendi galerici arkadaşım, bir tane X5 BMW beğeniyor, 160 milyarlık BMW 2008 model, arabayı 125.000 TL’ye alıyor. 50.000 TL para kazanacak ya, noterden satışı alıyor, galerisine gidiyor, dükkanın önünde 2 tane polis bekliyor. Hayrola diyor, ben bu aracı satın aldım, diyor satış geçersiz, niye bu araba çalıntı. Nereden çalıntı rant a car’dan. Rent a car art niyetli insanlara aracı kiralayıp veriyor, git diyor bu araba Bursa’da sat gel diyor, araç takipte zaten. Bursa’da hangi galeride olduğunu, hangi galerinin önünde olduğunu zaten görüyor. Hemen polisi arıyor. Şu an benim bir arabam çalınmıştır, Bursa’da Otokoop çarşısında, şu galerinin önünde arabam duruyor. Geliyor 3-4 tane polis, alıcıyı götürüyor, çalıntı araba akmaktan mahkemeye çıkartıyor. Onun için, ben senelerdir söylüyorum bakın arkadaşlar oto açık pazarlarından, yol boylarından, kimin ne olduğunu bilmediğiniz insanlardan araç almayın. İllaki bizden de alın demiyorum. Bizim çarşıdan alın demiyorum. Bir çarşı daha var oradan alın. Bir iş yerinden, bir mekandan, bir dükkandan alın. Bu nedenle de, bunca sene çalışıyorsun, birikim yapıyorsun, bu birikimi heder ediyorsun. Bunu heder etmene gerek yok. Ben 25 yıllık başkanlığım süresi içerisinde, hep ilerisini gördüm, ileriye baktım. Bu nedenle ekspertizlerin olması sektörümüz açısından gerekliydi. Ama pek tasvip etmediğimiz şeyler var. Hatalı tespitler yapılıyor, Bir de şu var, ilk zamanlar şöyle bir şey oluyordu, şikayeti fazla alıyorduk biz. O şikayetler şuydu, mesela bazı ithal arabalarda, boya çift kat vuruluyor. Çok şikayet aldım ben bu konularda. Bu tip araçlarda komple boyalı yazanlarla karşılaştık. Ekspertiz tarafsız olmalı. 5-6 sene önce biri geldi buraya ekspertizliğe başladı. Kendini çağırdım, dedim ki; buranın 20 yıllık başkanıyım. Otokoop kozmopolit bir yer. Burası her tür insanın olduğu yaşadığı bir yer. Kesinlikle doğru birdir, birden şaşmayın. Bak ben buranın başkanıyım, ben dahi size araç göndersem sakın ola bunu başkan göndermiştir diye düşünmeyin. Kesinlikle benim gönderdiğim araçlara, ben satıcı isem bu arabada bir şey varsa yaz. Eksik yazma. Yani başkan bana kırılır da darılır da yok benim ekmeğime mani olur diye kesinlikle böyle bir şey yapma. Ben kendisine bunu defalarca söyledim. Ben dahi bir araç göndersem, neyse arabanın tamamını yazacaksın kardeşim. Ben başkanım diye torpil geçmek yok. Kim gelirse gelsin tarafsız olmak lazım.